فارسى است و چون ناظم آن مورخ و در ضبط وقايع و نام اشخاص و بلاد دقت داشته و از بزرگان مغول و ايرانى آنها را تحقيق مىكرده منظومهء او براى فهم وقايع تاريخى مخصوصا دورهء مغول از منابع مهمه است و املا و تلفظ بسيارى از اعلام مغولى را چون حمد اللّه بقيد نظم مقيد كرده از روى اشعار او به خوبى مىتوان بدست آورد . 3 - نزهة القلوب : كه كتابى است در جغرافيا داراى مقدّمه‌اى در باب انسان و حيوانات و نباتات و جمادات و افلاك و آن آخرين تأليف حمد اللّه است كه در سال 740 نگاشته شده . اين كتاب نيز در مقام خود از كتب معتبره است چه علاوه بر انشاء روان متين در باب ايران و احوال ممالك مجاور آن مقارن نيمهء قرن هشتم هجرى حاوى اطلاعات نفيسى است . معين الدين جوينى ( اواخر قرن هشتم ) - مولانا معين الدين آوه‌اى جوينى از عرفا و نويسندگان نيمهء اول قرن هشتم هجرى است كه از شاگردان سعد الدّين يوسف ابن ابراهيم حمّويهء جوينى عارف معروف بوده و در عهد ابو سعيد و خواجه غياث الدّين محمد اسم‌ورسم و اعتبارى داشته و تا اواخر قرن هشتم نيز مىزيسته است . معين الدّين جوينى يكى از اولين منشيانى است كه كتابى بتقليد گلستان سعدى پرداخته و اين كتاب نگارستان نام دارد و مؤلف خود در ديباچهء آن پس از حمد و ثناى ابو سعيد و خواجه غياث الدّين محمد مىگويد كه در محفلى از ادبا مدح گلستان سعدى بر زبانها جارى شد و معينى با وجود تصديق استادى سعدى در انشاء گلستان به تشويق پدر خود بنگارش كتابى شبيه به گلستان پرداخت و در سال 735 نگارستان را به انجام رساند و آن را بنام استاد خود سعد الدّين يوسف حمّويه موشّح گردانيد . نگارستان معينى جوينى اگرچه از حيث انشاء خيلى پست‌تر از گلستان سعدى است ولى حاوى بعضى نكات تاريخى است و به هفت باب منقسم است بقرار ذيل : 1 - در صيانت و پرهيزكارى ، 2 - در مكارم اخلاق ، 3 - در حسن معاشرت ، 4 - در عشق و محبت ، 5 - در وعظ و نصيحت ، 6 - در فضل و رحمت ، 7 - در فوايد متفرقه . محمد بن محمود آملى ( نيمهء دوم قرن هشتم ) - شمس الدين محمد بن محمود آملى از علماى شيعه و از مدرسين سلطانيه در عهد سلطنت اولجايتو ( 703 - 716 ) بود و